Synopsis "Baas Gansendonck"

(Synopsis van de film uit 1945 naar het gelijknamige boek van Hendrik Conscience.)

Omstreeks 1860 in de Kempen…

De postkoets voert Peer Gansendonck, de hoogmoedige waard van de "Sint-Sebastiaan", van de stad naar zijn Kempens dorpje. In de stad heeft hij van de notaris het erfdeel van zijn overleden broer in klinkende goudstukken ontvangen. Dit erfdeel vergroot zijn fortuin, zodat zijn hoogmoed nog toeneemt.

Peer Gansendonck voelt zich ver boven de boeren verheven en waant zich van adel. Reeds voor de ontvangst van dit erfdeel spiegelde hij zich aan de baron van het dorp, maar nu voelt hij zich diens gelijke.

Hij aapt de kleding en de manieren van de baron na en maakt van zijn knecht Kobe een lijfeigene. Kobe spreekt hem aan als "Baas" Gansendonck. Dit wekt de spotlust van de dorpelingen op, die Baas Gansendonck genadeloos uitlachen.

Zijn dochter Lisa is steeds eenvoudig gebleven.

Oogluikend heeft Baas Gansendonck de idylle tussen Lisa en Karel, de brouwerszoon, geduld. Maar na de erfenis vindt hij Karel te min voor zijn dochter. Hij wil dat ze huwt met de baron. Maar Lisa blijft trouw aan Karel.

Baas Gansendonck haalt de lichtzinnige baron in zijn herberg om Lisa het hof te maken. Karel treedt dreigend op tegen de baron en vraagt Baas Gansendonck om uitleg. Met als gevolg dat hij uit de herberg geworpen wordt en Lisa voorgoed verliest.

Baas Gansendonck slaagt erin om zich met zijn dochter te laten uitnodigen op het kasteel. Hier worden ze op een spottende wijze door de adellijke gasten ontvangen. Karel bespiedt hen en als de baron Lisa wil zoenen, dient hij hem een flink pak slaag toe. De adel voelt zich hierdoor bedreigd en laat Karel in de gevangenis werpen.

De ongelukkige Lisa kwijnt nu langzaam van verdriet weg. Baas Gansendonck eist nog steeds dat zij met de baron trouwt. Maar deze vertelt hem dat hij niets om Lisa geeft en met een dame uit Parijs verloofd is. Nu gaan Baas Gansendonck's ogen wijd open. Hij beseft dat medicijnen Lisa niet meer kunnen helpen. Alleen Karels terugkomst kan haar lijden nog verzachten.

Baas Gansendonck is berouwvol en laat Karel uit de gevangenis ontslaan. Wanneer hij de twee jonge mensen bijeen ziet, is zijn geluk hervonden.

Eens te meer heeft de liefde het geld overwonnen.

Baas Gansendonck …

of het verhaal van Hendrik Conscience over de gewone man die door vergaarde rijkdom steeds hogerop de maatschappelijke ladder wil geraken, zelfs ten koste van zijn innerlijk geluk. De schrijver geeft een volkse zedenles mee :

"Als niet komt tot iet, dan kent iet zichzelve niet".