Reuzen in Groot-Brittannië?

Hill Figures

 

Vooral het zuiden van Groot-Brittannië wordt gekenmerkt door een massa prehistorische monumenten. Het meest bekende is natuurlijk Stonehenge. Mensen die wat meer geïnteresseerd zijn in de geschiedenis van voor de Romeinen zullen waarschijnlijk ook nog denken aan Avebury, en echte fanaten voegen daar in gedachten misschien nog Silbury Hill, Maiden Castle en Woodhenge aan toe.

Minder bekend zijn de "Hill Figures". Ze zijn ook niet zo talrijk, alhoewel men er steeds meer ontdekt, vooral dank zij de luchtfotografie en de steeds maar toenemende interesse voor deze overblijfselen uit een ver verleden.

Hill Figures zijn (zoals het woord het perfect aanduidt) figuren van mensen of dieren die reeds vele eeuwen geleden uit de heuvelflank zijn uitgesneden. Men haalde bv. de bovenlaag turf weg tot op de kalkondergrond, zodat men een witte omlijning overhield die dan een figuur voorstelde. Wat de betekenis is van deze "tekeningen" is nog onduidelijk. Vast staat dat sommige iets moeten te maken gehad hebben met vruchtbaarheidriten. Gedurende meer dan duizend jaar worden deze figuren "onderhouden" door de plaatselijke bevolking, zodat men nu nog steeds van ver reusachtige mensen en dieren op de heuvelflanken van bv. Dorset, Sussex, Wiltshire,… kan bewonderen.

Tot nu toe zijn er een vijftigtal "hill figures" in Groot-Brittannië gekend, maar er moeten er veel meer geweest zijn. Vorig jaar alleen al werden er ongeveer een achttal ontdekt, compleet vergeten, soms vernield in een ver verleden en totaal overwoekerd door de vegetatie…

Hugo Westdorp, 15-sep-2005


Cerne Abbas Giant

Eén van de bekendste "hill figures" is de Cerne Abbas giant in Dorset, vlakbij het dorpje Cerne Abbas en niet zo ver van Dorchester.

Deze grote, imposante figuur is gevormd door een gracht van ca. 30 cm diep en breed en gehakt in de onderliggende kalklaag. Hij is om en nabij de 60 meter (!) groot en meer dan 50 meter breed. In zijn rechterhand houdt hij een geweldige knots van 36.5 meter lang. Wat meteen opvalt is de fallus in volle erectie en de geprononceerde testikels (geen wonder dat men bv. in de Cromwell-periode een hekel had aan dergelijke figuren).

Deze kenmerken wijzen in ieder geval op een vruchtbaarheidsrite. Nog steeds wordt de reus om de zeven jaar schoongemaakt door de plaatselijke bevolking. Een zeventigtal meter boven de reus bevindt zich de "frying pan", een rechthoekige ruimte in het veld, naar alle waarschijnlijkheid een overblijfsel van een heuvelfort uit de vroege ijzertijd. Hier wordt nog ieder jaar op 1 mei gefeest en gedanst rond de meipaal. Dat de reus iets te maken heeft met de vruchtbaarheid wordt extra benadrukt door het feit dat nog steeds (wordt beweerd) koppels die last hebben van onvruchtbaarheid in de reus gaan slapen… Er wordt ook verteld dat de bevalling vlotter verloopt na een nachtje in de reus geslapen te hebben. Meisjes die willen dat hun geliefde hen trouw blijft , moeten drie maal rond de figuur lopen.

Een ander verhaal wil dat een monnik van de nabijgelegen abdij de reus zou uitgesneden hebben om zijn abt voor joker te zetten.

De figuur wordt algemeen beschouwd als een afbeelding van Hercules en sommige theorieën dateren zijn "geboorte" rond de tweede eeuw na Christus toen keizer Commodus, denkende dat hij een incarnatie was van Hercules, de verering van deze godheid nieuw leven inblies. Andere theorieën beweren dat de Romeinen de reus slechts zouden aangepast hebben en dat de oorspronkelijke figuur veel ouder is. Een plaatselijke legende vertelt dat een echte reus gedood werd op de heuvel en dat de mensen van Cerne Abbas rond het lijk de begroeiing zouden weggehakt hebben.

Wat er ook van zij, de Cerne Abbas Giant is en blijft een figuur die vragen oproept en verwondering wekt.

Hugo Westdorp, 15-sep-2005


Wilmington Giant

Een reus die even belangrijk is als de Cerne Abbas Giant is zeker de reus van Wilmington (een tiental kilometer NW van Eastbourne). Deze “giant” is een slordige 75 m lang en is daarmee meteen een van de grootste voorstellingen van een man ter wereld. Alleen de reus van Attacama in Chili is met zijn 131 m lengte nog een pak groter.

Evenals zijn Cerne Abbas broertje is onze Wilmingtonreus als het ware uitgesneden in de turflaag op een helling (28°) van een heuvel. Oorspronkelijk moet de insnijding gemerkt zijn met kalk. Hij houdt als het ware twee staven vast die om en nabij de 78 m lang zijn. Het wonderlijke aan deze reus is dat hij de beste lichamelijke verhoudingen vertoont als men hem van op een hoogte van 65 m en van vlak boven de kerk bekijkt.

De oorsprong van de “long man” gaat verloren in de nevelen van de tijd. In 1874 echter werd de figuur afgelijnd met gele bakstenen zodat hij beter zichtbaar bleef, vast staat dat bij deze werkzaamheden de oorspronkelijke lijnen niet perfect gevolgd werden. In 1891 werden de gele stenen vervangen door witte die tijdens de tweede wereldoorlog groen geverfd werden uit vrees dat vijandelijke vliegtuigen de reus als herkenningspunt zouden gebruiken. Na de oorlog werden de omtreklijnen weer zichtbaar gemaakt en sindsdien ligt (of staat) onze reus weer in al zijn glorie de toeristen te verbazen…

Ook rond deze reus zijn natuurlijk een aantal legenden ontstaan. De meest gekende vertelt dat de figuur de voorstelling zou zijn van een échte reus die begraven zou zijn in (prehistorische) begraafplaats die zich boven de reus bevindt. (Merk op dat er zich ook boven de Cerne Abbas Giant een prehistorisch bouwwerk bevindt.) De omlijning die wij nu zien zou dan de plaats zijn waar hij stierf. Over hoe hij stierf gaan ook een aantal verhalen de ronde. Sommige zeggen dat hij gedood werd door een herder die zijn knapzak (!) naar hem gooide, andere menen dat hij gestruikeld is en daarbij zijn nek brak, weer een ander houdt het bij pelgrims die hem zouden vermoord hebben. Het meest populaire verhaal vertelt dat hij zou gedood zijn door een andere reus die in Firle Beacon woonde. Beiden zouden ruzie gekregen hebben en toen ze rotsen naar mekaar zijn beginnen gooien werd “onze” reus geraakt en stierf. De steengroeven (silexstenen!!!) die zich nu nog in de omgeving bevinden zouden de kraters zijn van de inslaande rotsen. Dat Firle Beacon wordt gekoppeld aan Wilmington is niet zo gek want ook daar bevindt zich een “long barrow” of (prehistorisch) reuzengraf. Er wordt ook verteld dat de twee reuzen silex aan het delven waren en dat de ene vroeg een hamer te gooien, die kwam ongelukkig terecht met de gekende gevolgen.

Tenslotte; oude verhalen vertellen dat de reus ooit een gezellin had (als die ontdekt zou worden, is dat meteen de eerste vrouwelijke reuzin op een heuvelflank). Beide figuren werden Adam en Eva genoemd. Deze Eva zou zich bevonden hebben in de buurt van het (nog steeds zichtbare) Witte Paard van Litlington, ook een “hill figure”. En dit sluit weer aan bij het verhaal dat onze reus gevallen is en zijn nek brak toen hij een vrouw achterna zat (Eva ?). Of …hoe de vrouwen tenslotte alweer de schuld krijgen…

En om de dames niet met een schuldgevoel op te zadelen… Onder de reus zou een Romein begraven liggen met een koffer vol goud… Wie wil gaan graven…

Een algemeen gangbare legende vertelt dat de Long Man of Wilmington reeds voor de zondvloed “gesneden” zou zijn. Maar voor dat soort reuzen moeten we naar de bijbel en dat is een ander verhaal!

Hugo Westdorp, 27-sep-2005


 
 

Laatste aanpassing: 22-oct-2005