Brabo en Antigoon...of...hoe Antwerpen (misschien) aan zijn naam kwam.

Er is al heel wat inkt gevloeid over het ontstaan van de naam "Antwerpen". Allicht zullen we er nooit uit komen, want de nevelen der tijd hebben ook hier hun werk gedaan. Eén van de meest voor de "hand" liggende (en tevens de meest onwaarschijnlijke) is de legende van Brabo en Antigoon.

We gaan terug naar de tijd dat "die van Tongeren" op een eiland in de Schelde, dicht bij de zee, een burcht hadden gebouwd. De versterking was uiteraard goed gelegen (anders zou men er niet gebouwd hebben) en was dus een winstgevende zaak. Blijkbaar had een plaatselijke reus, Druon Antigoon, gedreven door winstbejag zijn oog op de nederzetting laten vallen en vermits er tegen een reus niet zo heel veel te doen is, veroverde hij het eiland. Met zijn "grote voeten en harde knoken" verpletterde hij de bewoners en wie hij niet in zijn vuist platkneep (hij zou later niet voor niets een soort belastingcontroleur worden) joeg hij voor zich uit, tot ver van de burcht weg.

De schippers die gewend waren tol te betalen aan de "Tongenaren", kwamen nu voor plots voor een totaal ander soort ontvanger te staan. En ze zouden het ervaren! Deze nieuwe heerser was niet meer tevreden met de gebruikelijke tienden maar eiste de helft van elke lading die voorbij de burcht kwam. De schippers die hieraan niet voldeden of trachtten stiekem voorbij de versterking te geraken, werden door het immer waakzame oog van Druon opgemerkt en hij hakte ze hoogst persoonlijk de rechterhand af, kwestie van een voorbeeld te stellen. Vermits hij geen verzamelaar van rechterhanden was, kieperde hij ze met een wijde boog de Schelde in. Ellende alom dus en treurnis kon niet op.

Maar... uiteraard is er altijd een "maar"... onrecht werd toen nog gestraft! De verjaagde Tongenaren kwamen terug in hun stad en vertelden hun gruwelijke ervaringen aan hun koning, Salvus (of Silvius) Brabo. Hij was niet zomaar een koninkje in een verre Limburgse uithoek, neen, hij was ook familie van Julius Caesar, hij was tevens ook wapenmaker en Romein. En zoals Boduoognat, Ambiorix, Asterix en vele anderen wel ondervonden hebben; met Romeinen (het mochten dan "gekke" jongens zijn) viel niet te spotten.

Om te bewijzen dat onze Brabo zo maar niet de eerste de beste was, komt hier zijn verhaal. Toen hij met Caesar uitrustte van nog maar eens een gevecht tegen die dappere Galliërs, zag hij op een dag een zwaan die een bootje voortsleepte. Avontuurlijk als onze jongeling was, sprong hij aan boord en liet zich meeslepen. De zwaan stopte bij een kasteel waar een of andere plaatselijke wreedaard, Swaene "schone maagd met bruine ogen klaar", maar ook de zus van Caesar en tevens de weduwe van de koning van Tongeren, gevangen hield. Brabo, meteen smoor, bevrijdde haar en vroeg om haar hand. Ze trouwden en kregen van Caesar het land rond Tongeren, Brabo werd de nieuwe koning. Het land werd naar zijn nieuwe heerser "Brabant" genoemd.

Nu waren er heel wat onderdanen van Brabo slachtoffer geworden van de gruwelijke reus Druon Antigoon. Tussen de soep en de patatjes door kuste hij zijn vrouw, omgordde het zwaard, en vertrok naar dat lastige eilandje in de Schelde. Daar daagde hij Druon uit, versloeg hem in een bloederig gevecht, hakte zijn rechterhand af en wierp die met een sierlijke bocht de Schelde in. De reus had zijn verdiende loon gekregen.

Van de reus was men dus verlost maar zijn herinnering is blijven voortleven, zo levendig zelfs dat van het "handenwerpen" Antwerpen zou zijn afgeleid.

Een ander verhaal vertelt dat Brabo zeven jongelingen ontmoette op zijn weg naar het latere Antwerpen. Die wilden alle zeven trouwen (zo ging dat toen nog) maar ze hadden niet genoeg geld (want de dames waren ook toen al veeleisend). Ze besloten het nodige geld te verzamelen met de handel in dierenhuiden. Maar ze waren niet van plan de nodige tol aan de reus te betalen. En terwijl de reus de huiden op het schip aan het tellen was, schoten zij hem naar het verre hiernamaals. Brabo, die zich bij hen had aangesloten, hakte zijn rechterhand af en gooide ze in de stroom. De zeven jongens werden als helden in de stad verwelkomd en werden de zeven stamvaders van de belangrijkste families in Antwerpen. In het wapen van elk van hen stond een schaakbord, zo kregen ze de naam "de zeven schaken". We vinden onze helden trouwens terug in een album van Suske en Wiske (nr. 245 uit 1995).

Van de reus is een grote reuzenwagen gemaakt die nog geregeld door de stad wordt gereden, samen met de reuzin Pallas. En zopas werden de hoofden van reus en reuzin grondig gerestaureerd, maar daarover vind je ergens anders in deze site een krantenbericht. Voor Brabo is een grote fontein gemaakt die in het midden van de Grote Markt staat.

In het wapen van Antwerpen staat de burcht van de reus met aan beide zijden een afgehakte hand.

Met Brabo is het minder goed afgelopen. Hij schijnt met Julius Caesar terug naar Rome gegaan te zijn (de zon, de olijfolie, de lekkere wijn, de mooie meiskens,... je weet hoe dat gaat) en daar werd hij samen met Julius door Brutus en de senatoren vermoord in het jaar 44 voor Christus. Och, hij was beter in Tongeren gebleven...

 

Hugo Westdorp, 11-nov-2005


Laatste aanpassing: 15-nov-2005